ލިއުނީ: ޑޮކްޓަރ އިބްރާހިމް 

ބުރުގާ އޭ ދިވެހިން ކިއާއުޅޭ އުޅުމާ އަރަބިން ނާ ޔޫރަޕްމީހުން ބުރުގާ ކިޔާ ކިޔުމާ ތަފާތުތަކެއްވޭހެއްޔެވެ؟

އާނ.‫​ ބުރުގާ އަކީ މުޅިމޫނު ނިވާވާ ގޮތަށް އަޅައިގެން އުޅޭގޮތަށް ހަދާފައި ހުންނަ ‘ހިޖާބު’ ގެވަށްތަރެކެވެ.‫​ ރާއްޖޭގައި ގިނަ މުސްލިމާއިން އަޅައި ހަދަނީ ‘އަލް އަމީރާ” ނޫނީ މުސްކުޅިން ގެ ބައެއް މީހުން “ކިމާރ” ގެ ވައްތަރު ގެ ހިޖާބުއެވެ.‫​ ހިޖާބަކީ އަރަބި ބަހެކެވެ.‫​ މާނައަކީ ހުރަސް ނޫނީ ބައިކުރުމެވެ.‫​ އިސްލާމް ދީނުގައި މީގެ މާނަ މިއަށްވުރެ ފުނެވެ.‫​ އިސްލާމް ދިނުގައިމީގެ މާނަކުރެވެނީ ހިތްތިރި ކުރުމާ، އަދަބުވެރިކަމާ، ތިމާލާހެދުމާއި އުޅޭއުޅުމާއި އަދަބުތަކެވެ.‫

ކީރިތި ގުރުއާން ގައި ބުރުގާ އެޅުމާ ބެހޭގޮތުން އޮތީ ކީކޭ؟
ނޫރު ސޫރަތު ގެ 31 ވަނަ އާޔަތުގައި ވަނީ ‘ އަދި މުއުމިނު އަންހެނުންނަށް އެކަނބަލުންގެ ބެލުންތަށް ތިރިކުރުމަށާއި އެކަނބަލުންގެ ފަރުޖުތަށް ރަށްކާތެރިކުރުމަށް ކަލޭގެ ފާނުވިދާޅުވާށެވެ.‫​ އަދި އެކަނބަލުންގެ ޒީނަތުގެ ތެރެއިން ފާޅުވެގެން ވާ ތަން ފިޔަވާ (އެބަހީ މޫނާއި ދެއަތްތިލަ ފިޔަވައި) އެކަނބަލުންގެ ޒީނަތްތައް ފާޅުނުކުރާ ހުށިކަމެވެ.‫​ އަދި އެކަނބަލުން ގެ ބުރުގާތަށް އެކަނބަލުން ގެ ކަރުދޯޅުގައި އަޅާ ނިވާކުރާހުށިކަމެވެ.‫” 24:31  މިއާޔަތުގައި ބުރުގާ އޭ މާނަ ކުރެވިފައި ވާ ޢަރަބި ބަހަކީ “ކުމުރު”.‫​ ކުމުރު ގެ ޢަރަބި އޮންނަނީ އެންމެ މާނައެކެވެ.‫​ އެއީ ބޮލުނިވާކުރަން އަޅާ ފޮތިކޮޅެވެ.‫​ މުހައްމަދު ސައްލަﷲ އަލައިހި ވަސައްލަމަގެ  ޒަމާނުގައި “ކުމުރު” – ބޮލުނިވާ ކުރާފޮތޮކޮޅު އަޅަހަދައެވެ.‫​ މެޔާ، ކަނދުރާ ހާމަވާގޮތަށެވެ.‫​ މާތް ﷲ މިއާޔަތުގައި ވަޙީކުރަށްވަނީ “ކުމުރު” ތަށް ކަނދުރައާއި މޭމަތި އަށް ތިރިކުރުމަށެވެ.‫​ ގިނަ ޢިލްމުވެރިން އެއްބަސްވެލަށްވާގޮތުގައި މޫނާއި، ދެއަތްތިލަ ފިއަވާ އެހެންތަންތަން ނިވާކުރަން އިސްލާމްދީންގައި އަން ގަވާފައި ވެއެވެ.‫

އަފްޣާނިސްތާން ގެ އަންހެނުން އަޅާއެއްޗަށް ކިޔަނީ ކީކޭތަ؟

އަފްޣާނިސްތާނުގެ މީހުން އަޅާ ޙިޖާބަކީ އަސްލު ބުރުގާއޭ މިކިޔާއެތި.‫​ އޭގެންމުޅި މޫނު ނިވާކޮށް ފައިހުންނާނީ – އެޔަށް ބައެއް މީހުން ޝަޓަލް ކޮކް ބުރުގާ އޭ ވެސް ކިއާ.‫​ ކުރީގެ ސުވާލުގެ ޖަވާބު ބަލާފިނަމަ އެއީ ގިނަ ދީނީޢިލްމުވެރިންގެ ނަޒަރުގައި ކޮންމެ ހެން އަޅަންޖެހާ އެއްޗެއްނޫން.‫​ އެކަމަކު ބައެއް މީހުން އެއީ އަޅަން ޖެހޭއެއްޗެއް ކަމަށް ދަޢުވާކުރޭ.‫​ ހިތާމައަކީ ގިނަ އަފްޢާނިސްތާނުގެ މުސްލިމުން މި ބުރުގާ އަޅަނީ އޭރުގެ ތަލިބާނުން ގެ ބާރުއެޅުމުގެ މަތިން މަޖުބޫރުވެރިވެގެން.‫​ މާލެތެރެއެއިން ވެސް މަދުމަދުންނަމަވެސް މިފަދަ “މޫނު” ބުރުގާ އަޅާ ތަން ފެނޭ.‫​ ޙައްޖުގެ އަޅުކަން ކުރާއިރު ގަޔާ ނަމާދުކުރާއިރު މޫނު ނިވާކުރުން ގިނަމީހުން ގަބޫލުކުރާގޮތުގައި ވަނީ ޙަރާމް ކުރަށްވައިފައި.‫

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބުރުގާ އަޅާކުދިން ބުރުގާ އަޅަނީ މަޖުބޫރުންތަ ނޫނީ އަމިއްލަ އައްތަ؟

ތީ ވަރަށް ދަތި ސުވާލެއް ޖަވާބު ދޭން.‫​ އަހަރެންގެ ކޮއްކޮ ބުރުގާ އެޅީ ސުކޫލް ދުވަސް ވަރުގައި.‫​ ހަމަގައިމުވެސް ބައްޕަ އާއި މަންމަ ބުނެގެން ނެއްނޫން.‫​ ސްކޫލް ގާތްރަޙްމަތްތެރި އެއް އެދުވަސްވަރު އެޅިކަން އެނގޭ.‫​ އޭރުގައި އިސްލާމް މާއްދާ ކިއަވާދިން އިރަކުރަ ކު ހިއެއް ނުވޭ ބުރުގާ އެޅުމަކީ ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ގޮތުގައި މާއިސްކަން ދީގެން ކިޔަވާދިން ހެނެއް.‫​ އެކަމަކު ހީވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގައިވެސް މައިންބަފައިގެން ބުނުގެމަތިން ނާއި މަޖުބޫރީ ޙާލަތްތަކުގައި ބުރުގާ އަޅައި ހަދާކުދިން އުޅޭނެ ހެން.‫​ ތި ކަމާބެހޭ ސާރވޭ އެއްހަދާލުން ވަރަށް ރަނގަޅުވާނެ.‫

މިހާރު ޔޫރަޕް ގެ ބައެއް ގައުމުތަކުގައި ވަރަށް ހޫނު ކޮށް ބަހުސް ކުރެވެމުން ދާތި އަޑުއަހަން “ބުރުގާ” މަނާ ކުރުމާ ބެހޭގޮތުން ފާސްކުރަން މަސައްކަތްކުރާވާހަކަ.‫​އެއީ ތެދެއްތަ؟

އާނ، މިހާރު ފްރާންސް ގަ (މުސްލިމުންގެ އާބާދީ ރާއްޖެއަށްވުރެ ބޮޑު) ގައި ވެސް މޫނު ބުރުގާއި އެޅުންވަނީ މަނާކޮށްފައި‫.

‫ނުނިމޭ